Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε «εύθραυστη» την εκεχειρία στο Ιράν, ενώ παράλληλα φρόντισε να στείλει ιδιαίτερα αυστηρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, ενόψει των διαπραγματεύσεων που πρόκειται να ξεκινήσουν στην Ισλαμαμπάντ.
Προειδοποίηση προς την Τεχεράνη: «Αν πρόκειται να πουν ψέματα, αν πρόκειται να εξαπατήσουν, δεν θα είναι ευχαριστημένοι»
«Αν οι Ιρανοί είναι πρόθυμοι καλή τη πίστει να συνεργαστούν μαζί μας, νομίζω ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε συμφωνία», είπε μιλώντας σε φοιτητές πανεπιστημίου στην Ουγγαρία.
«Αν πρόκειται να πουν ψέματα, αν πρόκειται να εξαπατήσουν, δεν θα είναι ευχαριστημένοι», συνέχισε υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι Ιρανοί «ουσιαστικά λένε ψέματα για όσα έχουμε πετύχει στρατιωτικά» και «για τη φύση της συμφωνίας».
«Γι’ αυτό λέω ότι πρόκειται για μια εύθραυστη εκεχειρία. Υπάρχουν άνθρωποι που σαφώς θέλουν να έρθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να συνεργαστούν μαζί μας για να βρούμε μια καλή συμφωνία, και υπάρχουν άνθρωποι που λένε ψέματα ακόμη και για την εύθραυστη εκεχειρία που έχουμε ήδη συνάψει», εξήγησε ο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος, σύμφωνα με δημοσιεύματα, θα ηγηθεί του πρώτου γύρου διαπραγματεύσεων με το Ιράν την Παρασκευή στο Πακιστάν.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ανέφερε επίσης ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει εντολή σε ολόκληρη την διαπραγματευτική ομάδα, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, να «διαπραγματευτούν με καλή πίστη», αλλά προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ διατηρούν «στρατιωτικό, διπλωματικό και οικονομικό πλεονέκτημα» εάν το Ιράν δεν ανταποκριθεί.
Ο Βανς είπε, επίσης, πώς ο Τραμπ του είχε πει ότι «οι Ιρανοί είναι καλύτεροι διαπραγματευτές παρά μαχητές» και έκανε λόγο για διαφωνίες εντός του Ιράν σχετικά με τη συμφωνία, σημειώνοντας ότι ενώ ορισμένοι αξιωματούχοι «είχαν πει τα σωστά πράγματα», άλλοι «έλεγαν ψέματα για τη φύση της εκεχειρίας» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πώς φτάσαμε στην κατάπαυση πυρός – Οι ελπίδες και τα αγκάθια
Ένα πρώτο βήμα για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή έγινε τα ξημερώματα, λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο Τραμπ στο Ιράν και ανοίξει διάπλατα η πύλη του φρενοκομείου για την καταστροφή «ενός ολόκληρου πολιτισμού» όπως είχε απειλήσει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν για μια κατάπαυση του πυρός δυο εβδομάδων, στην διάρκεια των οποίων θα αναζητήσουν τρόπους για τον τερματισμό του πολέμου για να σταματήσουν οριστικά οι βομβαρδισμοί, η αιματοχυσία και η οικονομική ασφυξία.
Αντιπροσωπείες των δυο χωρών θα μεταβούν την προσεχή Παρασκευή, 10 Απριλίου, στο Πακιστάν για να εξειδικεύσουν τις λεπτομέρειες μιας ευρύτερης διευθέτησης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ως απαραίτητη προϋπόθεση το «πλήρες, άμεσο και ασφαλές» άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υπογράμμισε ότι η ασφαλής διέλευση των πλοίων θα γίνεται σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας του και με τεχνικούς περιορισμούς. Το πρακτορείο Associated Press μετέδωσε πληροφορίες ότι εφεξής τα πλοία που διέρχονται από τα στενά θα καταβάλουν τέλη διέλευσης στο Ιράν και στο Ομάν, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν.
Το διπλωματικό παρασκήνιο και ο ρόλος της Κίνας
Προς το παρόν η ασάφεια εξυπηρετεί και τις δυο πλευρές, όμως δεν είναι βέβαιο ότι θα γεφυρωθούν σύντομα όλες οι διαφορές παρά την αισιοδοξία των Πακιστανών μεσολαβητών. Σημαντικό ρόλο στο πιο κρίσιμο στάδιο των παρασκηνιακών επαφών λέγεται ότι έπαιξε και η Κίνα, ώστε να βρεθούν κοινά στοιχεία ανάμεσα στους 15 όρους που έθεσαν οι ΗΠΑ και στους 10 όρους που έθεσε το Ιράν.
Πέρα από τις εκατέρωθεν θριαμβολογίες -η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι υπερκαλύφθηκαν οι στρατιωτικοί στόχοι και η Τεχεράνη ότι συνέτριψε τον εχθρό αναγκάζοντάς τον να καθίσει στο τραπέζι-, αυτή η πρώτη συμφωνία για παύση του πυρός δίνει στον Τραμπ μια διέξοδο απέναντι στις κλιμακούμενες εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις, ενώ εξασφαλίζει στο ιρανικό καθεστώς την επιβίωσή του, τουλάχιστον στο προσεχές μέλλον, και φαίνεται να ικανοποιεί την απαίτησή του για μια ευρύτερη διευθέτηση που θα περιλαμβάνει τους πληρεξουσίους του.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο δικό του ανακοινωθέν, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν δηλώνει ότι θα προσέλθει στο Ισλαμαμπάντ με μεγάλη δυσπιστία απέναντί στις ΗΠΑ, για συνομιλίες που θα μπορούσαν να παραταθούν και τονίζει την ανάγκη να διατηρηθεί στον ύψιστο βαθμό η εθνική ενότητα που σφυρηλατήθηκε στη διάρκεια του πολέμου.
Η στάση του Ισραήλ και οι περιφερειακές προκλήσεις
Όμως, υπάρχουν ερωτηματικά για τη στάση που θα τηρήσει τελικά το Ισραήλ καθώς ο μεν Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για αμφίπλευρη συμφωνία, ο δε Πακιστανός μεσολαβητής, ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ, αφού ανακοίνωσε ότι η άμεση κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει επίσης «τον Λίβανο και άλλες περιοχές», κάλεσε για τις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν, αποφεύγοντας οποιαδήποτε άμεση αναφορά στο Ισραήλ.
Το γεγονός ότι τόσο το Ιράν, όσο και το Πακιστάν, δεν αναγνωρίζουν το Ισραήλ από τη μια εξηγεί την απουσία αναφοράς σε ισραηλινή αντιπροσωπεία, από την άλλη διευκολύνει τον πρωθυπουργό Νετανιάχου να μην αναλάβει ο ίδιος δεσμεύσεις έναντι τρίτων παρά μόνο έναντι του Τραμπ.
Κυβερνητική πηγή δήλωσε στην εφημερίδα Haaretz ότι το Ισραήλ θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός που ανακοίνωσε ο Τραμπ, πρόσθεσε όμως ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου διατηρεί επιφυλάξεις για την ενδεχόμενη συμφωνία και ότι επιθυμούσε να πετύχει περισσότερους πολεμικούς στόχους πριν από την ανακωχή.
Διεθνείς αναλυτές θεωρούν μάλλον απίθανο να συνεχίσει το Ισραήλ μόνο του τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θα αποσύρει τα στρατεύματά του από το νότιο Λίβανο ή ότι θα χαλαρώσει τον κλοιό στην πόλη της Γάζας.
Μέχρι τα ξημερώματα ηχούσαν οι σειρήνες στο κεντρικό και νότιο Ισραήλ ενώ αναφέρονταν αναχαιτίσεις και πλήγματα από ιρανικούς πυραύλους. Παρόμοια ήταν η κατάσταση και στις χώρες του Κόλπου, όπου ακούγονταν σειρήνες και εκρήξεις στο Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
«Βουτιά» στις τιμές του πετρελαίου και χρηματιστηριακή άνοδος
Οι ανακοινώσεις για κατάπαυση του πυρός και για επικείμενο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είχαν άμεσο αντίκτυπο στις αγορές, με την τιμή του πετρελαίου να κάνει «βουτιά» της τάξεως του 15%. Τα χρηματιστήρια της Ασίας άνοιξαν με σημαντική άνοδο, ενώ το δολάριο υποχώρησε έναντι του ευρώ και του γιεν.
Η γενικότερη αίσθηση σε διπλωματικούς και οικονομικούς κύκλους είναι ότι μετά από έξι εβδομάδες πολέμου, επιτέλους κάτι κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Όμως πολλά θα μπορούσαν να αλλάξουν μέχρι να αρχίσουν οι συνομιλίες την Παρασκευή (10/4), κι ακόμα περισσότερα να ανατραπούν… μέσα σ’ αυτές τις δύο εβδομάδες που θα μεσολαβήσουν με διαπραγματεύσεις.
